Stratenmakers op Zee

stratenmakers op zee
190 stoeptegels schoon borstelen….

Stratenmakers op zee, zo kon je ons wel noemen de afgelopen week. Het sloopwerk is afgerond. Eindelijk zijn de ruimen leeg en schoon. In vergelijking met een jaar geleden hebben we zo’n 15.000 kilo water, ijzer, hout en overtollige apparaten van de CUX12 verwijderd.

Stratenmakers
De laatste bende uit het voormalige visruim wordt verwijderd

In de afgelopen weken betekende dit vooral het ‘schoonmaken’ van de twee ruimen. In de afgelopen 50 jaar heeft zich een grote hoeveelheid slib, vet en ander spul verzameld op de bodem van het schip. Is dat erg? Ja, dat is erg. Al dat vuil zorgt namelijk voor verstoppingen waardoor binnenkomend water niet naar de bilge kan. Om het schoon te krijgen moet je dus met een emmer, spatel, schroevendraaier, borstel en veel geduld het ruim in. Om daar de troep los te steken, weg te borstelen en af te voeren. Het heeft ruim een week gekost, maar ook deze uitermate smerige klus is nu eindelijk klaar.
Tijd voor de volgende stap: zorgen voor voldoende ballast.

stratenmakers op zee
Op het dek (en er onder) stond al een voorraadje stoeptegels

In 1858 werd ballast als volgt omschreven: ‘onderlast in scheepsbodems, alles wat schepen, die geene volle lading hebben, aan zand, steenen, enz. innemen, om in evenwigt te blijven’.
De CUX12 is een garnalenkotter zonder grote stalen mast, zonder lieren en pompen en zonder visruim. Ze heeft dus zeker ‘geene volle lading’.
Lood wordt vaak als ballast gebruikt. Lood is zwaar, je hebt er dus weinig volume van nodig. Een alternatief is staal. Ook het storten van beton onder in het schip is niet ongewoon.

Lood viel voor ons af. Lood zou ons ongeveer € 4.000 hebben gekost. Beetje overdreven. Staal viel ook af. Te bewerkelijk en staal gaat roesten. Beton storten hebben we uiteindelijk niet voor gekozen. Eenmaal in het schip krijg je het er niet zo maar meer uit. Op zich niet erg, maar de CUX12 is nog lang niet klaar en we zijn er dus ook nog niet zeker van de hoeveelheid ballast die op verschillende plaatsen nodig is.

stratenmakers op zee
En wat niet past, maken we pas

In de CUX12 lagen al een stuk of 60 stoeptegels als geïmproviseerde ballast. In Leeuwarden kochten we voor twee tientjes er nog 190 bij. Een stoeptegel weegt 9,5 kilo. De investering van twee tientjes leverde ons dus 2.375 kilo ballast op.

Een stoeptegel is 30×30 centimeter. De spanten in de CUX12 liggen 30 centimeter uit elkaar. Appeltje, eitje zou je denken. Nou, niet helemaal. Soms zat er 31 centimeter ruimte tussen de spanten, maar vaak ook 29….. Dit betekende het op maat maken van ongeveer 120 stoeptegels. Haakse slijptol er op, 4 keer over de tegel. Beitel in de gleuf, een keer of 20 tikken met de hamer en zo een randje van een centimeter of twee er af slaan.

Na veel passen en meten, maar vooral na veel sjouwwerk, liggen er nu 190 stoeptegels verdeeld over de twee ruimen. Vandaag gaan de laatste 50 tegels er in en kunnen we ook deze klus afsluiten.

stratenmakers op zee
Het voormalige bemanningsverblijf, met de ballast

Water, vriend en vijand

 

Koekoek CUX12
Het nieuwe luik met ventilator op de plek van de oude (vergane) koekoek

Water is vriend en vijand van een schip. Zonder water kan een schip zich niet verplaatsen. De CUX12 is een houten schip, leg haar te lang op het droge en naden worden kieren. Water is haar vriend.

Koekoek CUX12
De oude, vergane koekoek

Water is haar vriend, zolang het aan de buitenkant van de romp zit. Water in het schip wil je daarentegen niet. Niet alleen omdat water in het schip tot zinken kan leiden, maar ook omdat water (of vocht) een ware sluipmoordenaar voor hout is.

De CUX12 stond niet alleen vol water (we hebben er een paar ton uit gepompt) maar het schip is ook heel vochtig. Het visruim was een met polyester afgedichte doos tussen twee waterdichte schotten. Geen enkele ventilatie mogelijk. Het voormalige verblijf voor de bemanning

water, vriend en vijand
Totaal vergaan, de basis van de koekoek

was toegankelijk via een koekoek op het voordek dat waarschijnlijk een paar jaar niet open is geweest. Ook niet geventileerd dus. Daar krijg je schade van. Zeker wanneer er geen hardhout is gebruikt. Het hout van het visruim was rot, het hout in het bemanningsverblijf slecht en het hout waarvan de toegang tot het verblijf was gemaakt totaal vergaan. Gelukkig is het schip zelf eiken op eiken, daar is niet veel mis mee.

Afgelopen week heb ik een luik gemaakt ter vervanging van de oude toegang naar het bemanningsverblijf. In dat luik heb ik ventilator ingebouwd die – nadat we het stalen schot tussen visruim en bemanningsverblijf hebben doorgebroken – de komende tijd het hele schip eens flink zal gaan ventileren.
Vandaag hebben we de oude toegang verwijderd, een nieuw frame gemaakt en het luik geplaatst, morgen zullen we het stalen schot tussen visruim en bemanningsverblijf doorbreken.

water, vriend en vijand
M, afdichten van gaten en kieren. Morgen doorbreken we de stalen wand en kan de ventilator aan het werk.

Ondertussen heeft M. een aantal kieren en gaten (tijdelijk) dichtgemaakt. Tijdelijk, want volgend voorjaar gaat een groot deel van het dek er uit voor een dekverhoging en zullen we de boel structureel aanpakken. Het luik voor op het dek is ook geen blijvertje. Als de ventilator haar werk gedaan heeft komt hier volgend jaar een luik in met glas en zal het tevens dienst gaan doen als ontsnappingsluik.

Morgen wacht er ook nog een ander klusje. Het visruim is voor 80% verwijderd, maar er moet dus nog een stukje gesloopt worden. Geen lekker werkje, op je knieën in een warme, benauwde ruimte. Maar goed, het echte sloopwerk is bijna gedaan en voor het eerst hebben we nu eens iets toegevoegd aan het schip.

Wel een lekker gevoel trouwens, na een half jaar slopen.

Er Zit Schot In De Zaak!

Schot in de zaak
Het voormalige bemanningsverblijf van de CUX12

Er zit schot in de zaak. Twee stalen schotten om precies te zijn. Het eerste schot zit tussen de machinekamer en het visruim, het tweede schot zit tussen het visruim en het (voormalige) verblijf voor de bemanning. De vraag is: weghalen of laten zitten?

Er zijn genoeg redenen om de schotten er uit te slijpen. De machinekamer kan – na het verwijderen van overbodige apparatuur – makkelijk een meter kleiner. Dat betekent een meter meer leefruimte. Het schot tussen visruim en verblijf zit in de weg wanneer we één grote dekverhoging willen plaatsen. Toch laten we de schotten zitten. Ook daar is een goede reden voor. Een simpele ook: die schotten zitten er niet voor niets.

Tijdens de theoriedag van de cursus Veiligheid Op Zee die we in februari volgden hield Menno Slegtenhorst een helder betoog over de bouw van (houten) kotters en wat je vooral niet moet doen wanneer je een schip wilt ombouwen van viskotter naar bijvoorbeeld een woonschip. Veel schepen worden volgens Menno ‘verkloot’ door ondeskundige ‘verbouwingen’ aan het schip.

Schot in de zaakDe stalen schotten zitten dus niet voor niets. Niet alleen verdelen de schotten het schip in compartimenten (in de machinekamer zitten heel wat potentiële lekken zoals de koeling, schroefas, bilgepompen en de inlaten van de dekwasinstallatie), de schotten geven ook extra stevigheid aan de constructie van het schip. Wanneer je alles weghaalt kan het schip makkelijker bewegen met als gevolg dat bijvoorbeeld het breeuwwerk uit de naden wordt gewrongen.

Wij laten in ieder geval het schot tussen machinekamer en visruim intact. Het schot tussen het visruim en het voormalige leefgedeelte laten we deels zitten. We slijpen er een stuk uit zodat er een doorgang komt, verder gebruiken we het stalen schot als scheidingswand tussen het woongedeelte (nu het visruim) en het slaap/toilet/was gedeelte (nu het verblijf bemanning).

Er zit schot in de zaak. Niet alleen letterlijk, maar ook figuurlijk. In de afgelopen weken zijn er karrenvrachten oud hout, isolatiemateriaal en andere bende uit het schip gehaald. Het voormalige bemanningsverblijf is leeg, het visruim is nu voor 50% verwijderd. Nog een paar dagen zagen en breken en we kunnen de doorgang uit het stalen schot gaan slijpen waarna het schip van binnen ‘kaal’ is. Onder het visruim zit nog een restant water, dat pompen we weg en dan kunnen we eindelijk de CUX12 eens goed gaan ventileren zodat het schip van binnen een beetje kan gaan drogen.

Schijnt overigens wel een jaartje te kunnen duren…