Over de Categorie Machinekamer

Uiteindelijk willen we van de CUX12 een zeilend woonschip maken, maar het is en blijft een kotter. Er zit dus een machinekamer met – onder andere – een forse motor. De motor is een DAF1160 en verder zat alle apparatuur die nodig was voor de garnalenvangst er nog in. Kachel, hydraulische pompen, koelpomp, stuurautomaat, 2×1200 liter dieseltanks etc. etc.

Buiten al deze (voor ons overbodige) apparatuur is de machinekamer, laten we het voorzichtig zeggen, de laatste jaren niet echt goed onderhouden. De machinekamer weer tip top maken is dus een project op zich.

Eén jaar CUX12

CUX12 een jaar
Het dek van de CUX12, toen het schip nog volllop in bedrijf was

Het is vandaag precies één jaar geleden dat wij de bijna 50-jaar oude garnalenkotter CUX12 kochten. Een schip met historie waar wij toekomst in zien. Een schip met achterstallig onderhoud, een schip dat veel tijd, energie en enthousiasme nodig heeft. Wat hebben we gedaan sinds die 17e augustus 2015?
Tijd voor een terugblik.

De aanschaf, eerste tocht

CUX12 een jaar
Halverwege de eerste tocht, de haven van Enkhuizen

Wanneer we een jaar geleden wisten wat we nu weten hadden we de CUX12 evengoed aangeschaft. Wat we beslist niet hadden gedaan is het schip in de toenmalige staat met ruime windkracht 6 over het IJsselmeer gevaren. Er stond een ton of 3 water aan dek, er lag een ton water in jerrycans onder het dek en er stond een paar ton water in de ruimen en machinekamer. Al voor het schip goed en wel de haven uit was lagen we al met motorpech (water in de diesel) aan de kant van een kanaal.
Het is eigenlijk een wonder dat we toen niet met het schip ten onder zijn gegaan.

De eerste klussen

Een jaar CUX12
De CUX12 aan de kade in Bolsward

Eenmaal in Bolsward aangekomen zijn we – achteraf naïef – het dek gaan schrobben. Ons niet realiserend hoeveel bende we nog uit het schip zouden halen. Alles wat aan dek stond hebben we verwijderd, en (zo dachten we) het meeste water uit het schip gepompt. Wat we niet wisten is dat het water dat in het visruim en het bemanningsverblijf stond niet naar de bilge kon lopen omdat alles verstopt zat. Na een paar weken konden we niet langer aan de werf aan het Kruiswater liggen en lag het schip tijdelijk aan de Stadsgracht van Bolsward. De grote containers zijn hier al van het dek en het meeste water is uit het schip verwijderd.

Van Bolsward naar Harlingen

Cux12
Schipper M.

We konden niet in Bolsward blijven liggen. We hadden toestemming, maar die werd later weer ingetrokken. Uiteindelijk vonden we een plek voor de winter bij Bijko in Harlingen. De tocht van Bolsward naar Harlingen was, in tegenstelling tot de eerste tocht naar Bolsward, een heerlijk uitje.
Manoeuvreren met het schip viel best mee en de motor liep als een zonnetje. Omdat we ’s morgens met lege accu’s lagen vertrokken we pas na de middag uit Bolsward. Het was nog net niet helemaal donker toen we de haven van Bijko in Harlingen bereikten.

De machinekamer

CUX12 een jaar
Allemaal overbodige apparatuur in de overvolle machinekamer. Alles is inmiddels verwijderd

In de winter is de machinekamer verlost van overbodige lieren, pompen en andere apparaten. Dit gaf de broodnodige ruimte – en overzicht – in de machinekamer. De startmotor en dynamo zijn gereviseerd en de olie en alle filters zijn vervangen. Ook de hydraulische stuurautomaat is er uit. Dat gaf een probleem want ik had er geen rekening mee gehouden dat het schip van hetzelfde hydraulische systeem afhankelijk was om überhaupt te kunnen sturen. De laatste verhuizing (een kleine 100 meter) van Bijko naar Kosik moesten we ons dan ook laten slepen. Dat leek spannender dan het feitelijk was. Het was eigenlijk best een leuk tochtje.

De stuurhut

Een jaar CUX12
De stuurhut, bijna leeg

De stuurhut is dit voorjaar leeggehaald. De vorige eigenaar had er provisorisch een bed en keuken in gebouwd. In de stuurhut was nog een aparte toiletruimte. Dit toilet was verwijderd en in deze ruimte hing nu een geiser. Al met al was de stuurhut zo vol gebouwd dat je er ‘de kont niet kon keren’en bij een beetje golfslag vlogen de loszittende onderdelen je letterlijk om de oren.

Het dak en de wanden waren slecht, het lekte en er liep kilometers bedrading die simpelweg niet meer te ontwarren was. Alle apparatuur is opgeslagen in de garage thuis en de stuurhut is klaar om opnieuw opgebouwd te worden. Op de foto rechts zie je nog de twee radiatoren van de verwarming. Deze waren aangesloten op de koeling van de motor. Ook voor in het ruim zaten er twee. Inmiddels is alles gesaneerd.

Het bemanningsverblijf en visruim

CUX12 een jaar
Het nieuwe luik met ventilator op de plek van de oude koekoek

Nadat we de oude, totaal vergane koekoek van het dek hebben gehaald en vervangen door een luik met ventilator hebben we het (voormalige) bemanningsverblijf leeggehaald. De ventilator staat dag en nacht aan zodat het schip de kans krijgt eindelijk een keer goed te drogen.

Het visruim, een houten doos bekleed met polyester, is ook verwijderd. Dat visruim liet zich niet gemakkelijk verwijderen. Het kostte ons een kleine twee weken. Bijna geen schroef liet zich nog verwijderen. Het kwam neer op grof zaag- en breekwerk. Onder het visruim zat nog een vloer van een ouder visruim. Dikke eiken planken van een meter of twee die nauwelijks te tillen waren.
Eenmaal leeg hebben we de beide ruimen schoongemaakt. Talloze emmers met een dikke drab van zand, vet, olie, schelpen en zand kwam er uit. Om water weer de kans te geven naar de bilge te lopen zijn alle daarvoor bestemde kanalen weer doorgestoken.

Ballast

Ballast CUX12
Ballast tussen de spanten in het voormalige visruim

Er is in totaal een ton of 15 aan bende van het schip gehaald. Dat betekent dat de CUX12 nu een centimeter of 50 hoger op het water ligt dan toen we haar destijds kochten. Om het schip weer wat stabiliteit te geven hebben we 2,5 ton aan ballast geplaatst in de vorm van stoeptegels. Stoeptegels zijn 30×30, tussen de spanten was het vaak 29 centimeter breed. Een kleine 100 stoeptegels moesten we derhalve op maat maken. Slijptol er op en tikkie, tikkie, tikkie met hamer en beitel. Gisteren hebben we ook deze klus afgerond en we zijn tevreden.
We hebben onszelf wel plechtig beloofd dat we de komende twee jaar geen stioeptegel meet zullen optillen…

De stuurhut, deel II

Stuurhut CUX12
De stuurhut, onze volgende uitdaging

Eindelijk is het dan zo ver! Niet meer slopen, maar opbouwen!
De komende twee weken gaan we de stuurhut vernieuwen. Een nieuw dak, nieuwe binnen- en buitenwanden. Daarna kan de nodige apparatuur weer worden geplaatst en kan het schip weer varen. De mast achter op het schip laten we er dan ook afhalen. Niet alleen komen er uiteindelijk houten masten op de CUX12, de mast achter op het schip staat ook in de weg. Hij staat tegen de stuurhut en onlosmakelijk verbonden aan het potdeksel. Ook het potdeksel zullen we (is de planning) nog dit jaar gaan vernieuwen.

We hebben ondertussen veel geïnvesteerd in het schip. Niet in geld, maar vooral in tijd. We zijn onbevangen aan de uitdaging begonnen en er zijn momenten geweest dat we ons af hebben gevraagd waar we in hemelsnaam aan begonnen zijn. We hebben er ook veel voor teruggekregen. Samen werken aan het realiseren van een droom is onbetaalbaar. En hoe ver weg het einddoel ook in de eerste maanden leek, we hebben grote stappen gemaakt. Het intensieve en energie vretende sloop- en schoonmaakwerk hebben we ondertussen gehad.

We kunnen nu eindelijk gaan bouwen!

Van Voor naar Achter

hoogste punt
Droge, schone vloer

Van voor naar achter, of van hoog naar laag. Dat is in ons schip (en ik denk de meeste schepen) hetzelfde. Verwarrend? Ik leg het uit. Het schip ligt voor hoger in het water dan achter. Dat is maar goed ook, niet voor het water rond het schip, maar wel voor water dat in het schip komt (bijvoorbeeld door lekken in het dek, lekkend breeuwwerk). Dat water loopt dan van voor (de hoge kant) naar achter (de lage kant) en eindigt in de ‘bilge’, onder de motor in de machinekamer. Daar zit een pomp, die pompt eventueel binnengelopen water weer naar buiten. Zet een sensor in de bilge en water wordt automatisch afgevoerd.
Mooi man!

voor-achter
Arno – Stalen Modderfokker 1-0

In de CUX12 is de vrije loop van water mogelijk gemaakt door in de spanten, tegen de kielbalk, een hoekje uit het spant te sparen. Water kan dus langs de kielbalk helemaal van voor naar achteren lopen. Dat wil zeggen, in theorie.
In de praktijk bleken veel van deze uitsparingen verstopt te zitten met resten hout, schroeven, ijzervijlsel, zand, schelpen en ga zo maar door. Al dat spul is in de loop der jaren met elkaar ‘vergroeid’. Het zijn dus een soort van steenachtige klompen geworden die de doorgang van het water beletten. Gevolg? Er blijft water op de bodem staan. Het verzamelde zich bij voorkeur ter hoogte van de scheiding tussen bemanningsverblijf en visruim, en op de scheiding van het visruim en de machinekamer.

Ruim drie dagen zijn al bezig om het water weer vrije doorgang te geven. Emmers met steentjes, roestklompen, schroeven, ty-wraps, ringen, zand, schelpen en andere bende hebben we losgepeuterd, geslagen en gewroet. Om maar te zwijgen van de olieachtige drab. Ik vond zelfs een 20 cm lange stalen beitel en een v-snaar.
Het water kan nu vrij lopen. Van voor tot – bijna – achter. Er is nog een plek waar de kanalen verstopt zitten. Tussen het laatste spant en de bilge. Tussen het visruim en machinekamer was al een drama, deze laatste klus vraagt de soepelheid van een worm, de grootte van een kabouter, met de spierkracht van een stratenmaker. Ergo; je kunt er niet bij.

voor-achter
The name is Goor. Just Goor

Gisteren een stalen brug weg geslepen in de machinekamer (daar stond vroeger een as op voor de hydrauliek). Dan zou ik er in ieder geval iets beter bij kunnen. Vanmiddag lag ik op mijn buik naast de motor, mijn hoofd en schouders in de bilge, een beetje bungelend met mijn blote handen de troep bij elkaar te graven. Handje voor handje de bende op het spant leggen, dan weer overeind en de prut in een emmer scheppen. Morgen vanuit de zelfde houding proberen de gaten door te steken. Wat. Een. K-klus….

Maar, het gaat natuurlijk lukken. Tot nu toe is alles gelukt, hoe onoverkomelijk het er ook in eerste termijn uitzag.
We waren aan het einde van de dag Geer en Goor.
Geer, want we hadden er ‘de kracht niet meer voor’.
En Goor. Vooral goor

Hoogste punt bereikt

hoogste punt
De CUX12, een ton of 15 lichter

Vandaag het hoogste punt bereikt. Hoger dan nu komt de CUX12 niet in het water te liggen. Het schip ligt zo hoog op het water omdat we alles wat er af of uit moest nu verwijderd hebben. Het schip is een ton of 15 lichter in vergelijking toen we haar vorig jaar augustus kochten. De bende is van dek, de jerrycans vuil water zijn uit het ruim. De machinekamer is ontdaan van alle overbodige apparatuur en er is een grote aantal leidingen en buizen verwijderd.

hoogste punt
Zoals we de CUX12 kochten…

Ook het voormalige bemanningsverblijf is geruimd. Net als het visruim. Als laatste hebben we vandaag het water onder de vloer van het visruim verwijderd. Er resten nog een paar planken en buizen, maar dan hebben we het over kilo’s, en niet meer over tonnen. Het schip is dus bijna ‘schoon’. Water wat eventueel nog binnenloopt kan – zoals het hoort – vrij naar het laagste punt (de bilge) stromen.
Al met al vandaag niet alleen het hoogste punt bereikt, maar ook een hoogtepunt; we zijn klaar met het grote sloop- en opruimwerk.

We hebben nu ook alle hoeken en gaten van de CUX12 gezien. We ‘kennen’ het schip nu. Dat is een goed gevoel en een mooie bijkomstigheid van ‘het zelf doen’. Je leert je schip kennen.

hoogste punt
Het nu lege bemanningsverblijf

Je leert ook jezelf kennen trouwens. Niet alleen loop ik regelmatig tegen mijn fysieke grenzen aan, ook mentaal is dit project een stevige oefening. Nu het schip leeg is kan ik mij al bijna niet meer voorstellen dat we al vanaf augustus vorig jaar bezig zijn om puin te ruimen, te slopen en vuil water af te voeren. Bij vlagen leek er geen einde aan te komen en verbaast het mij zelfs dat ik er af en toe niet helemaal hopeloos door ben geworden.

Wat zeker geholpen heeft is om het project te spreiden over vijf jaar. Duidelijk houden waar je zit in het proces, de klus opdelen in te behappen stukken. Het doel van de komende maand helder houden en ondertussen de stip aan – of over – de horizon willen blijven zien.

En nog belangrijker wellicht.
Niet gaan denken in problemen, maar alles wat je tegenkomt beleven als een uitdaging!