Waar een wil is, vaar je mee weg

Op avontuur met de CUX12

Categorie: Het Ruim (Pagina 1 van 3)

Eén jaar CUX12

CUX12 een jaar

Het dek van de CUX12, toen het schip nog volllop in bedrijf was

Het is vandaag precies één jaar geleden dat wij de bijna 50-jaar oude garnalenkotter CUX12 kochten. Een schip met historie waar wij toekomst in zien. Een schip met achterstallig onderhoud, een schip dat veel tijd, energie en enthousiasme nodig heeft. Wat hebben we gedaan sinds die 17e augustus 2015?
Tijd voor een terugblik.

De aanschaf, eerste tocht

CUX12 een jaar

Halverwege de eerste tocht, de haven van Enkhuizen

Wanneer we een jaar geleden wisten wat we nu weten hadden we de CUX12 evengoed aangeschaft. Wat we beslist niet hadden gedaan is het schip in de toenmalige staat met ruime windkracht 6 over het IJsselmeer gevaren. Er stond een ton of 3 water aan dek, er lag een ton water in jerrycans onder het dek en er stond een paar ton water in de ruimen en machinekamer. Al voor het schip goed en wel de haven uit was lagen we al met motorpech (water in de diesel) aan de kant van een kanaal.
Het is eigenlijk een wonder dat we toen niet met het schip ten onder zijn gegaan.

De eerste klussen

Een jaar CUX12

De CUX12 aan de kade in Bolsward

Eenmaal in Bolsward aangekomen zijn we – achteraf naïef – het dek gaan schrobben. Ons niet realiserend hoeveel bende we nog uit het schip zouden halen. Alles wat aan dek stond hebben we verwijderd, en (zo dachten we) het meeste water uit het schip gepompt. Wat we niet wisten is dat het water dat in het visruim en het bemanningsverblijf stond niet naar de bilge kon lopen omdat alles verstopt zat. Na een paar weken konden we niet langer aan de werf aan het Kruiswater liggen en lag het schip tijdelijk aan de Stadsgracht van Bolsward. De grote containers zijn hier al van het dek en het meeste water is uit het schip verwijderd.

Van Bolsward naar Harlingen

Cux12

Schipper M.

We konden niet in Bolsward blijven liggen. We hadden toestemming, maar die werd later weer ingetrokken. Uiteindelijk vonden we een plek voor de winter bij Bijko in Harlingen. De tocht van Bolsward naar Harlingen was, in tegenstelling tot de eerste tocht naar Bolsward, een heerlijk uitje.
Manoeuvreren met het schip viel best mee en de motor liep als een zonnetje. Omdat we ’s morgens met lege accu’s lagen vertrokken we pas na de middag uit Bolsward. Het was nog net niet helemaal donker toen we de haven van Bijko in Harlingen bereikten.

De machinekamer

CUX12 een jaar

Allemaal overbodige apparatuur in de overvolle machinekamer. Alles is inmiddels verwijderd

In de winter is de machinekamer verlost van overbodige lieren, pompen en andere apparaten. Dit gaf de broodnodige ruimte – en overzicht – in de machinekamer. De startmotor en dynamo zijn gereviseerd en de olie en alle filters zijn vervangen. Ook de hydraulische stuurautomaat is er uit. Dat gaf een probleem want ik had er geen rekening mee gehouden dat het schip van hetzelfde hydraulische systeem afhankelijk was om überhaupt te kunnen sturen. De laatste verhuizing (een kleine 100 meter) van Bijko naar Kosik moesten we ons dan ook laten slepen. Dat leek spannender dan het feitelijk was. Het was eigenlijk best een leuk tochtje.

De stuurhut

Een jaar CUX12

De stuurhut, bijna leeg

De stuurhut is dit voorjaar leeggehaald. De vorige eigenaar had er provisorisch een bed en keuken in gebouwd. In de stuurhut was nog een aparte toiletruimte. Dit toilet was verwijderd en in deze ruimte hing nu een geiser. Al met al was de stuurhut zo vol gebouwd dat je er ‘de kont niet kon keren’en bij een beetje golfslag vlogen de loszittende onderdelen je letterlijk om de oren.

Het dak en de wanden waren slecht, het lekte en er liep kilometers bedrading die simpelweg niet meer te ontwarren was. Alle apparatuur is opgeslagen in de garage thuis en de stuurhut is klaar om opnieuw opgebouwd te worden. Op de foto rechts zie je nog de twee radiatoren van de verwarming. Deze waren aangesloten op de koeling van de motor. Ook voor in het ruim zaten er twee. Inmiddels is alles gesaneerd.

Het bemanningsverblijf en visruim

CUX12 een jaar

Het nieuwe luik met ventilator op de plek van de oude koekoek

Nadat we de oude, totaal vergane koekoek van het dek hebben gehaald en vervangen door een luik met ventilator hebben we het (voormalige) bemanningsverblijf leeggehaald. De ventilator staat dag en nacht aan zodat het schip de kans krijgt eindelijk een keer goed te drogen.

Het visruim, een houten doos bekleed met polyester, is ook verwijderd. Dat visruim liet zich niet gemakkelijk verwijderen. Het kostte ons een kleine twee weken. Bijna geen schroef liet zich nog verwijderen. Het kwam neer op grof zaag- en breekwerk. Onder het visruim zat nog een vloer van een ouder visruim. Dikke eiken planken van een meter of twee die nauwelijks te tillen waren.
Eenmaal leeg hebben we de beide ruimen schoongemaakt. Talloze emmers met een dikke drab van zand, vet, olie, schelpen en zand kwam er uit. Om water weer de kans te geven naar de bilge te lopen zijn alle daarvoor bestemde kanalen weer doorgestoken.

Ballast

Ballast CUX12

Ballast tussen de spanten in het voormalige visruim

Er is in totaal een ton of 15 aan bende van het schip gehaald. Dat betekent dat de CUX12 nu een centimeter of 50 hoger op het water ligt dan toen we haar destijds kochten. Om het schip weer wat stabiliteit te geven hebben we 2,5 ton aan ballast geplaatst in de vorm van stoeptegels. Stoeptegels zijn 30×30, tussen de spanten was het vaak 29 centimeter breed. Een kleine 100 stoeptegels moesten we derhalve op maat maken. Slijptol er op en tikkie, tikkie, tikkie met hamer en beitel. Gisteren hebben we ook deze klus afgerond en we zijn tevreden.
We hebben onszelf wel plechtig beloofd dat we de komende twee jaar geen stioeptegel meet zullen optillen…

De stuurhut, deel II

Stuurhut CUX12

De stuurhut, onze volgende uitdaging

Eindelijk is het dan zo ver! Niet meer slopen, maar opbouwen!
De komende twee weken gaan we de stuurhut vernieuwen. Een nieuw dak, nieuwe binnen- en buitenwanden. Daarna kan de nodige apparatuur weer worden geplaatst en kan het schip weer varen. De mast achter op het schip laten we er dan ook afhalen. Niet alleen komen er uiteindelijk houten masten op de CUX12, de mast achter op het schip staat ook in de weg. Hij staat tegen de stuurhut en onlosmakelijk verbonden aan het potdeksel. Ook het potdeksel zullen we (is de planning) nog dit jaar gaan vernieuwen.

We hebben ondertussen veel geïnvesteerd in het schip. Niet in geld, maar vooral in tijd. We zijn onbevangen aan de uitdaging begonnen en er zijn momenten geweest dat we ons af hebben gevraagd waar we in hemelsnaam aan begonnen zijn. We hebben er ook veel voor teruggekregen. Samen werken aan het realiseren van een droom is onbetaalbaar. En hoe ver weg het einddoel ook in de eerste maanden leek, we hebben grote stappen gemaakt. Het intensieve en energie vretende sloop- en schoonmaakwerk hebben we ondertussen gehad.

We kunnen nu eindelijk gaan bouwen!

Stratenmakers op Zee

stratenmakers op zee

190 stoeptegels schoon borstelen….

Stratenmakers op zee, zo kon je ons wel noemen de afgelopen week. Het sloopwerk is afgerond. Eindelijk zijn de ruimen leeg en schoon. In vergelijking met een jaar geleden hebben we zo’n 15.000 kilo water, ijzer, hout en overtollige apparaten van de CUX12 verwijderd.

Stratenmakers

De laatste bende uit het voormalige visruim wordt verwijderd

In de afgelopen weken betekende dit vooral het ‘schoonmaken’ van de twee ruimen. In de afgelopen 50 jaar heeft zich een grote hoeveelheid slib, vet en ander spul verzameld op de bodem van het schip. Is dat erg? Ja, dat is erg. Al dat vuil zorgt namelijk voor verstoppingen waardoor binnenkomend water niet naar de bilge kan. Om het schoon te krijgen moet je dus met een emmer, spatel, schroevendraaier, borstel en veel geduld het ruim in. Om daar de troep los te steken, weg te borstelen en af te voeren. Het heeft ruim een week gekost, maar ook deze uitermate smerige klus is nu eindelijk klaar.
Tijd voor de volgende stap: zorgen voor voldoende ballast.

stratenmakers op zee

Op het dek (en er onder) stond al een voorraadje stoeptegels

In 1858 werd ballast als volgt omschreven: ‘onderlast in scheepsbodems, alles wat schepen, die geene volle lading hebben, aan zand, steenen, enz. innemen, om in evenwigt te blijven’.
De CUX12 is een garnalenkotter zonder grote stalen mast, zonder lieren en pompen en zonder visruim. Ze heeft dus zeker ‘geene volle lading’.
Lood wordt vaak als ballast gebruikt. Lood is zwaar, je hebt er dus weinig volume van nodig. Een alternatief is staal. Ook het storten van beton onder in het schip is niet ongewoon.

Lood viel voor ons af. Lood zou ons ongeveer € 4.000 hebben gekost. Beetje overdreven. Staal viel ook af. Te bewerkelijk en staal gaat roesten. Beton storten hebben we uiteindelijk niet voor gekozen. Eenmaal in het schip krijg je het er niet zo maar meer uit. Op zich niet erg, maar de CUX12 is nog lang niet klaar en we zijn er dus ook nog niet zeker van de hoeveelheid ballast die op verschillende plaatsen nodig is.

stratenmakers op zee

En wat niet past, maken we pas

In de CUX12 lagen al een stuk of 60 stoeptegels als geïmproviseerde ballast. In Leeuwarden kochten we voor twee tientjes er nog 190 bij. Een stoeptegel weegt 9,5 kilo. De investering van twee tientjes leverde ons dus 2.375 kilo ballast op.

Een stoeptegel is 30×30 centimeter. De spanten in de CUX12 liggen 30 centimeter uit elkaar. Appeltje, eitje zou je denken. Nou, niet helemaal. Soms zat er 31 centimeter ruimte tussen de spanten, maar vaak ook 29….. Dit betekende het op maat maken van ongeveer 120 stoeptegels. Haakse slijptol er op, 4 keer over de tegel. Beitel in de gleuf, een keer of 20 tikken met de hamer en zo een randje van een centimeter of twee er af slaan.

Na veel passen en meten, maar vooral na veel sjouwwerk, liggen er nu 190 stoeptegels verdeeld over de twee ruimen. Vandaag gaan de laatste 50 tegels er in en kunnen we ook deze klus afsluiten.

stratenmakers op zee

Het voormalige bemanningsverblijf, met de ballast

Van Voor naar Achter

hoogste punt

Droge, schone vloer

Van voor naar achter, of van hoog naar laag. Dat is in ons schip (en ik denk de meeste schepen) hetzelfde. Verwarrend? Ik leg het uit. Het schip ligt voor hoger in het water dan achter. Dat is maar goed ook, niet voor het water rond het schip, maar wel voor water dat in het schip komt (bijvoorbeeld door lekken in het dek, lekkend breeuwwerk). Dat water loopt dan van voor (de hoge kant) naar achter (de lage kant) en eindigt in de ‘bilge’, onder de motor in de machinekamer. Daar zit een pomp, die pompt eventueel binnengelopen water weer naar buiten. Zet een sensor in de bilge en water wordt automatisch afgevoerd.
Mooi man!

voor-achter

Arno – Stalen Modderfokker 1-0

In de CUX12 is de vrije loop van water mogelijk gemaakt door in de spanten, tegen de kielbalk, een hoekje uit het spant te sparen. Water kan dus langs de kielbalk helemaal van voor naar achteren lopen. Dat wil zeggen, in theorie.
In de praktijk bleken veel van deze uitsparingen verstopt te zitten met resten hout, schroeven, ijzervijlsel, zand, schelpen en ga zo maar door. Al dat spul is in de loop der jaren met elkaar ‘vergroeid’. Het zijn dus een soort van steenachtige klompen geworden die de doorgang van het water beletten. Gevolg? Er blijft water op de bodem staan. Het verzamelde zich bij voorkeur ter hoogte van de scheiding tussen bemanningsverblijf en visruim, en op de scheiding van het visruim en de machinekamer.

Ruim drie dagen zijn al bezig om het water weer vrije doorgang te geven. Emmers met steentjes, roestklompen, schroeven, ty-wraps, ringen, zand, schelpen en andere bende hebben we losgepeuterd, geslagen en gewroet. Om maar te zwijgen van de olieachtige drab. Ik vond zelfs een 20 cm lange stalen beitel en een v-snaar.
Het water kan nu vrij lopen. Van voor tot – bijna – achter. Er is nog een plek waar de kanalen verstopt zitten. Tussen het laatste spant en de bilge. Tussen het visruim en machinekamer was al een drama, deze laatste klus vraagt de soepelheid van een worm, de grootte van een kabouter, met de spierkracht van een stratenmaker. Ergo; je kunt er niet bij.

voor-achter

The name is Goor. Just Goor

Gisteren een stalen brug weg geslepen in de machinekamer (daar stond vroeger een as op voor de hydrauliek). Dan zou ik er in ieder geval iets beter bij kunnen. Vanmiddag lag ik op mijn buik naast de motor, mijn hoofd en schouders in de bilge, een beetje bungelend met mijn blote handen de troep bij elkaar te graven. Handje voor handje de bende op het spant leggen, dan weer overeind en de prut in een emmer scheppen. Morgen vanuit de zelfde houding proberen de gaten door te steken. Wat. Een. K-klus….

Maar, het gaat natuurlijk lukken. Tot nu toe is alles gelukt, hoe onoverkomelijk het er ook in eerste termijn uitzag.
We waren aan het einde van de dag Geer en Goor.
Geer, want we hadden er ‘de kracht niet meer voor’.
En Goor. Vooral goor

Pagina 1 of 3

Mogelijk gemaakt door WordPress & Thema gemaakt door Anders Norén