Over de Categorie Geleerde Lessen

De CUX12 renoveren en ombouwen tot een zeilend woonschip is geen eenvoudig project. Het kost veel tijd, veel geld en veel doorzettingsvermogen. Daarnaast hebben wij – tot we aan dit project begonnen – nauwelijks tot geen kennis en ervaring. Het hele project willen we zoveel als mogelijk zelf doen. We moeten dus enorm veel leren. Leren door naar anderen te luisteren, leren door onderzoek te doen en leren door gewoon te doen. De belangrijkste lessen vind je in deze categorie.

Het ‘oog’ van de Vakman, Gereedschap en Materiaal

kit CUX12
M. bezig met het verwijderen van het teveel aan kit dat tussen de ramen vandaan geperst is.

Als ik ergens respect voor heb, dan is het wel het ‘oog’ van de vakman. Een timmerman met een timmermansoog kijkt naar een object, ziet hoe hij het moet maken neemt de maten en bouwt. Van de beroemde Hinderk Gerjet Bültjer wordt gezegd dat hij de grove maten van een kotter op een schoolbord kalkte, een boom nam en een schip bouwde. Zonder computer of uitgebreide bouwtekeningen. Hoe langer ik met de CUX12 bezig ben, hoe meer bewondering ik voor dat vakmanschap krijg.

Eén van de redenen om de oude stuurhut te ‘demonteren’ in plaats van met de botte bijl te slopen was wel dat we wilden weten hoe de stuurhut precies gebouwd was. Dat leek ons wel handig, aangezien hij ook weer opgebouwd moest worden. Ik ben blij dat we dat gedaan hebben, want we hebben er veel van geleerd, ook hoe we zaken absoluut niet zouden meer zouden willen.

Achterzijde op maat afgemaakt.

We zijn nu een dag of twee aan het werk geweest zonder dat er op het oog iets is veranderd. We hebben overtollige kit verwijderd en zijn bezig geweest met het afhangen van deuren en afschaven van overtollig hout. Een vakman brengt alles direct in de juiste maten en verhoudingen aan. Wij houden alles ‘ruim’ in de gedachte dat je makkelijker een teveel kan verwijderen, dan een tekort later aanbrengen. Een te lange plank kun je afzagen, een teveel aan kit kun je wegsnijden, een te klein gat kun je groter maken. Andersom is alles een stuk lastiger.

Het oog van de vakman weten we redelijk te ondervangen. Een andere voorwaarde voor het bereiken van het gewenste resultaat is gereedschap. Goed gereedschap is een absolute voorwaarde voor dit werk. Daar kun je geen compromissen in sluiten. Met een kitpistool van € 3,- bij de Karwei is het kitten van 7 ramen gewoonweg niet te doen. Na 1 raam heb je de kramp in je handen en is het resultaat niet wat je wilt. Een accuboormachine die na een half uur al opgeladen moet worden heb je niets aan (je hebt er trouwens minimaal een stuk of 3 nodig). Afkortzaag, cirkelzaag, recipozaag, schaafmachine, decoupeerzaag, beitels en al het andere gereedschap dat je gebruikt moet van goede kwaliteit zijn.
Daar gaat trouwens een aardig kapitaaltje in zitten, maar goed gereedschap gaat een leven lang mee.

Kit verwijderd CUX12
Een van de ramen na het verwijderen van de restanten kit.

Met geduld en goed gereedschap kom je al een heel eind. Wanneer je dan ook nog wilt voorkomen dat je iedere paar jaar opnieuw aan de gang moet koop dan vooral goed materiaal. Koop hout en schroeven bij een goede houthandel, niet bij de Gamma. Het is echt niet duurder en de kwaliteit is veel beter. Een stuurhut bouw je niet van geïmpregneerd tuinhout. Een Okoume plaat bij de doe het zelf bouwmarkt is kwalitatief niet gelijk aan wat een goede houthandel levert. En, nogmaals, de houthandel is niet perse duurder.

Voordeeldenken

voordeeldenken
De DAF 1160 in de CUX12

‘Voordeeldenken’. Ik heb dit woord vanmorgen toegevoegd aan mijn persoonlijke woordenboek. Cruijff stelde het als een gegeven: “Ieder nadeel hep ze voordeel.” Voordeeldenken is het praktiseren van dat gegeven; het denken in voordelen.

De CUX12 ombouwen van een afgeschreven garnalenkotter naar een zeilend woonschip is een meerjarig project. Een project wordt gestuurd door een plan. Die planning kent niet alleen activiteiten, maar ook een fasering in tijd. Het voordeel van een projectplan is dat het sturing en ordening geeft. In tijd, activiteit en geld. Een 50-jaar oude kotter verzet zich tegen een al te strakke planning. Er zijn verrassingen, tegenvallers en onvoorziene ontwikkelingen. Je zult je planning, denken en doen moeten kunnen aanpassen aan de ontwikkelingen anders loop je vast.
Voordeeldenken helpt.

Volgens de planning staat er voor 1 september een gerenoveerde stuurhut op het dek. Dat is komende donderdag. Bijna hadden we dat gehaald. Als we de oude fundamenten van de stuurhut hadden laten staan. We halen die 1e september niet. We verwijderen niet alleen het hele framewerk van de stuurhut, ook de vloer en de spanten en de onderliggende fundering worden vernieuwd. Nadelig voor de planning, en in een paar dagen bouwde zich bij mij een behoorlijke druk op. “Stick to the plan!!”, dreunde het in mijn hoofd. “Zo haal je 1 september nooit!! Het moet af!!” HET MOET AF!!

Het moet af? Nee, het moet goed! Denk in voordelen.
De stuurhut staat straks op nieuwe spanten en een nieuwe vloer. Dat zou zelfs nog wel kunnen voor 1 september. Als we gaan voordeeldenken halen we het niet en wordt het wellicht 1 oktober.
Het verwijderen van de stuurhut, en de vloer en de spanten heeft namelijk voordelen. De machinekamer ligt he-le-maal open. In de machinekamer staan nog twee apparaten die er eigenlijk uit moeten; een oude oliekachel en een grote hydraulische pomp. Ook een tank voor hydraulische olie staat er nog zonder dienst te doen. De reden dat dit er nog staat is dat het niet lukte om het te verwijderen. Om deze spullen te verwijderen moet namelijk? Juist, het dak – ofwel de vloer van de stuurhut – moet worden verwijderd.

Wanneer je onder druk van tijd werkt zie je vooral nadelen van tegenvallers die tijd kosten. Ik zag de kansen pas op het moment dat ik probeerde te denken in voordelen. Het dak is er af: wat biedt ons dat voor kansen?

We passen onze plannen aan. Komende dagen gaan we eerst van de gelegenheid gebruik maken om de machinekamer te bevrijden van een aantal grote apparaten die geen functie hebben èn in de weg staan. Daarnaast maken we van de gelegenheid gebruik om de bestaande afvoerbuis (ooit van een toilet achter in het stuurhuis) om te leiden naar de plek waar we hem wel kunnen gebruiken. Na het verwijderen van het stuurhuis weten we ook welke bedrading niet meer is of wordt aangesloten. Ook die kunnen we nu goed volgen en verwijderen. Tenslotte zullen we alle achtergebleven stalen steunen uit de machinekamer slijpen zodat we een vrij looppad kunnen maken om de motor heen.

De spanten van de vloer van de stuurhut waren slecht. Een tegenvaller, met nadelen.
Tot je gaat voordeeldenken.
Dan ben je blij dat de vloer en spanten vervangen moesten worden.

Voordeeldenken, doe er je voordeel mee.

Dweilen, met de kraan open!

Dweilen met de kraan open
De CUX12, nog net voor de vloer van de stuurhut er uit ging

Dweilen met de kraan open. Afgelopen week deden we dat. Figuurlijk, maar ook letterlijk.

Figuurlijk

Het begon allemaal met een regenbui die 48 uur aanhield. In de weken voor de bui hadden we de ruimen schoon- en drooggemaakt. Mooi gezicht, eindelijk het water weg, eindelijk weer vrije doorgang voor binnenkomend water en alle prut, schroeven en ronddwalende bende verwijderd. Nou ja, bijna alles dan. Achter in de bilge, onder de motor kan ik er slecht bij. Mooi klusje voor de winter. Dacht ik.
En toen begon het te regenen.

Dweilen met de kraan open
De vloer gaat uit de stuurhut

Dat het dek van de CUX12 lekt wisten we. Het stuurhuis was totaal vergaan en die is er ook af. De vloer van de stuurhut lekt ook. Wisten we. Dus, dat er water binnenkwam was ingecalculeerd. Toen ik echter afgelopen zondag even ging kijken schrok ik. Er was wel veel water binnengekomen! Zo veel dat de bilge overstroomt was en de vieze prut weer in het schone deel was gestroomd. Balen! Een vlotter zat er nog (net) niet in, dat had de zaak wel een stuk beter onder controle gehouden.

We pompen het schip weer leeg. Tot de olieresten weer de pomp raken, dat kun je niet overboord gooien. Ik dek nog wat spullen af en ga naar huis. De volgende dag blijk ik wel aan het afdekken te zijn geweest, maar in alle haast vergeten te zijn de luiken te sluiten. Opnieuw heel veel water.

Regen, lekken in het dek en stuurhuis en dan de luiken open zetten. Dat is dus dweilen met de kraan open.

Letterlijk

Na regen komt zonneschijn. En niet zo’n beetje ook! Bloedheet, eigenlijk te warm voor zwaar werk, zeker in de machinekamer. Wel vreemd dat opnieuw veel water in de boot staat. Hmmm… nou ja, het zal wel langzaam van voor naar achteren stromen houd ik mijzelf voor. En zo pompen we wat af de afgelopen week. Al die tijd kan ik de vlotter niet plaatsen, ik krijg het water niet laag genoeg, kan de bilge niet schoonmaken en dus de automatische piloot niet op de pomp zetten wat het waterniveau binnen aanvaardbare grenzen houdt. Ik begin mij ook zorgen te maken. Want; waar komt toch al dat water vandaan!?

dweilen met de kraan open
Noodreparatie om het lek te dichten

Gistermiddag. Ik zie met mijn eigen ogen het waterniveau in het voormalige visruim stijgen. Huh?? We besluiten opnieuw te gaan pompen, we krijgen het er niet uit. Het wordt donker en ik ga voor een lamp naar het voormalige bemanningsverblijf. IK HOOR WATER STROMEN! Wanneer ik wat ballast weghaal zie ik een fonteintje. Uit een naad stroomt met flinke kracht water het schip in. We waren dus letterlijk aan het dweilen met de kraan open. Ik voel paniek. Ik pak een verf houtje en druk die in de naad. Het water stopt. Nog een plankje met wat kit er over en we hebben in ieder geval voor nood de boel gerepareerd.

dweilen met de kraan open
In de machinekamer, nu met open dak. Bilge schoonmaken.

Het is tien uur. We zijn moe en besluiten de volgende morgen verder te gaan. Noodreparatie controleren, schip leegpompen, bilge schoonmaken en dan  eindelijk die vlotter er in. Slapen gaat matig. Dat ik de hele nacht de pomp van ons zwembad hoor zal we niet echt helpen.
Om half zeven wakker en naar de boot. Godzijdank, ze drijft! En, nog beter, er is geen water het schip meer binnengekomen. De noodreparatie heeft het gehouden.

Vandaag de boel leeggepompt, schoongemaakt en de vlotter geplaatst.
Kunnen we nu eindelijk verder waar we gebleven waren; het vernieuwen van het stuurhuis. Inclusief nieuwe spanten en nieuwe vloer. We hebben besloten dat het dan maar iets meer tijd moet gaan kosten. We gaan geen nieuwe Meranti stuurhut bouwen op een vloer die matig is en die op spanten staat die we niet vertrouwen.

Vloer stuurhuis CUX12
Zie de doorgezaagde spanten. De enige spant die er nog zit is in het midden gebroken.

Maar goed ook trouwens, bij het weghalen van de oude vloer bleek dat men ook hier in het verleden op bijzonder wijze te werk is gegaan. Omstreeks 1990 heeft de CUX12 een nieuwe motor gekregen. De vloerspanten heeft met destijds gewoon doorgezaagd en op een wazige manier weer aan elkaar gebakken. Daarna een jaar of 25 lekkage via het dak en dus: alles doorgezakt en de spanten die er nog wel waren gewoon doormidden gebroken.

De paniek en de stress zijn weer voorbij. We hebben er weer zin in.
Dat was deze week op momenten wel ander kan ik je zeggen….